28 Nisan 2018 Cumartesi

Divan Şairimiz Nef'i Kimdir?


Divan Şairimiz Nef'i Kimdir?

Merhaba ben, EleştirmenAdam. Bugün divan şairi Nefi’i yi inceleyeceğim. Fakat hayatından daha çok ölümüne ve ölüm sebebine değineceğim. Önce bir genel bilgiyle başlayalım.

Nef’i 1572 yılında Hasankale(Erzurum’da) doğdu. 17. Yüzyıl şairlerindendir. Kaside türünde varlığını kanıtlamıştır. O zamanlarda ve hatta yıllar sonra bile birçok şairi etkisi altına almıştır. Babası sipahi Mehmet beydir. Nef’i çok kuvvetli bir eğitim görmüştür. Gerçek ismi Ömer’dir. İlk mahlası Zarri “zararlıdır.” 1585 Erzurum defterdarı ona Nef’i “Nafi, Yararlı” mahlasını vermiştir.
Şimdi asıl anlatmak istediğim konuya gelelim.

Siham-ı Kaza hicivi  Nef’i nin ölmesinin nedenidir. Nef’i bu hicivi o dönemin padişahı 4. Murat’a okuturken gök gürüldeyip yıldırım çarptığı rivayet edilir.

Siham-ı Kazadan örnek:

“Ne gune kaldi meded devlet-i Al-i Osman
Hey yazuk hey ne musibet bu ne matem a köpek


Sen kadar düşmen-i devlet mi olur a hınzır
Ne turur saltanatun sahibi bilsem a köpek”

Günümüz Türkçesiyle:

“Ne güne kaldı, Medet umar Devlet-i Al-i Osman
Hey yazık, hey ne felaket bu? Bu ne matem a köpek!


Senin kadar devlet düşmanı mı olur a hınzır
Ne bilsem de düşürsem saltanatın sahibini a köpek.”

Bu hicive sinirlenen 4. Murat Nef’i için şu beyitti söylemiştir:

“Gökten nazire indi Siham-ı Kazasına
Nef’i diliyle uğradı Hakk’ın belasına.”

4. Murat Nef’i ye bir daha hiciv yazmasını yasaklamıştır. Buna rağmen Nef’i dilini ve kalemini tutamayıp son hicivini Bayram Paşa’ya yazmıştır. Hiciv şu şekildedir:

“Gürci hınzırı a samsun-ı muazzam a köpek
Kande sen kande nigehbani-i alem a köpek


Vay ol devlete kim ola mürebbisi anun
Bir senin gibideni cehl-i mücessem a köpek”

Günümüz Türkçesiyle:

“Gürcü domuzu, A büyük av köpeği
Nerede sen nerede alemin gözeticisi a köpek


Vay o devletin haline ki koruyucusu ola
Senin gibi kör cahil cehaletin beden bulmuş hali a köpek”

4. Murat bu hicivi dinledikten sonra Nef’i yi cezalandırmak için Bayram Paşa’ya izin verir. Bayram Paşa’nın emiriyle, Nef’i yi sarayın kömürlüğünde boğup denize atmışlardır. Nef’inin öldürümesi hakkında birkaç rivayet vardır bazısı da Nef’i yerine bir başkasına padişahı kızdıracak bir hiciv yazdırıp padişaha gönderdiğini ve padişahta Nef’i yi bu hiciv yüzünden öldürttüğünü söyler. Bazısı da Padişahın haberi olmadığını söylerler çünkü eğer Padişahın haberi olsaydı bu iş gizli saklı kömürlükte olup kimse görmesin diye denize atılmayla olmazdı.
Söylenene göre Nef’i ölmeden önce şu dörtlüğü söylemiştir:

“Ey dil hele âlemde bir âdem yoğ imiş
var ise de ehl-i dile mahrem yoğ imiş
gam çekme hakikatte eger arif isen
farz eyle ki elân yine âlem yoğ imiş”

Günümüz Türkçesiyle:

“Ey gönül, öyle alemde bir Âdem yok imiş
Varsa da gönül ehline mahrem yok imiş
Eğer gerçekten bir arif isen gam çekme
Farz eyle ki şimdi yine alem yok imiş”


Ölümüyle ilgili anlatacaklarım bu kadardır. Şimdi Şeyhülislam Tahir Efendi ile aralarında olan tartışmaya gelelim.
Şeyhülislam Tahir Efendi Nef’i ye kafir dediği bir taşlama yazmıştır. Nef’i de karşılık olarak şu hicivle karşılık vermiştir:

“Bana kâfir demiş müftü efendi
Tutalım ben diyem ona müselmân
Vardıkta yarın rûz-ı cezâya
İkimiz de çıkarız onda yalan”

Günümüz Türkçesiyle:

“Müftü efendi bana kafir demiş
Tutalım bende ona Müslüman diyeyim
Vardığımızda yarığımızda hesap gününe
İkimizde yalancı çıkalım.”

Şeyhülislam Tahir Efendi bu sefer Nef’i ye köpek demiştir. Buna karşılık Nef’i de ona şu hicivi yazmıştır:

“tahir efendi bana kelb demiş
iltifatı bu sözde zahirdir
mâlik'i mezhebim benim zira
itikadımca kelb tahirdir.”

Açıklama:

Kelb: köpek, Tahir: Arapçada temiz anlamına gelir. Nef’i benim mezhebime göre köpek temizdir derken diğer yandan tahir efendiye köpek demiş oluyor.

Ne demiş atalarımız: “Doğruyu söyleyeni dokuz köyden kovarlar”

Divan Şairimiz Nef’i ye Allah rahmet eylesin, Mekanı Cennet olsun.


Son olarak Nef’i yi öldürten Bayram Paşa için şu beyitti yazmak istiyorum:

“Gürcü hınzırı kaldıramadı Nef’i nin söylediklerini
Deccala dönüştü Nef’i nin ağzından duyunca gerçekleri.”
(Bu beyit Gürcülerin genelini kötülemek için yazılmamıştır, sadece Bayram Paşa’ya yazılmıştır. Ayrıca Bayram Paşa’ya Allah rahmet eylesin, mekanı cennet olsun…)

Okuduğun için teşekkür ederim, iyi ki varsın.
Benim için değerlisin, kendine değer ver. (Bu mesaj sadece iyi insanlar için yazılmıştır.)







Paylaş:

4 yorum:

  1. Yanıtlar
    1. Tam emin olamadım da. Yılların şairi gibi yazmışsınız. :)

      Tebrikler...

      Sil
    2. İltifatınız için çok teşekkür ederim :)

      Sil

Google+

Takip Et

Günün Sözü

Hz. Muhammet'in Ümmeti, Atatürk'ün Askeriyiz. Biz Türk Cumhuriyetiyiz.

Öne Çıkan Yayın

Yanımda Sen Yok - Şiir Denemesi

Üzüm yiyim dedim; Üzüm teveğine* baktım, Üzüm yok. Neyse dedim incir yiyeyim; İncir ağacına baktım, İncir yok. Bari dedim sevdiğ...

Bu Hafta En Çok Okunanlar

Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı

Sinan Acar. Blogger tarafından desteklenmektedir.